Nie tylko uderzenie: Planetoidy ciskają w siebie kosmicznymi śnieżkami

Wydawało się, że o misji DART (Double Asteroid Redirection Test) powiedziano już wszystko, gdy w 2022 roku sonda celowo uderzyła w księżyc planetoidy Didymos – Dimorphos. Jednak najnowsze analizy opublikowane 11 marca 2026 roku w The Planetary Science Journal ujawniają, że układy podwójne planetoid są znacznie bardziej dynamiczne, niż przypuszczaliśmy. Astronomowie odkryli, że te dwa ciała nieustannie wymieniają się materią w sposób, który przypomina powolną, kosmiczną bitwę na śnieżki.

Dynamiczny taniec pary asteroid

Didymos i jego mniejszy towarzysz Dimorphos to układ podwójny, który od czasu impaktu sondy NASA stał się najdokładniej zbadanym tego typu obiektem. Najnowsze modele, oparte na danych przesłanych przed rokiem przez jednostki towarzyszące i uzupełnione o głębokie obserwacje naziemne, pokazują, że grawitacja większego Didymosa dosłownie wyrywa luźne skały i pył z powierzchni Dimorphosa, a następnie… ciska nimi z powrotem lub wyrzuca w przestrzeń.

Naukowcy z University of Maryland, prowadzący te badania, opisują to zjawisko jako aktywną wymianę skał. Ze względu na bardzo słabą grawitację, proces ten odbywa się w ekstremalnie zwolnionym tempie – kolizje tych odłamków są delikatne, ale wystarczające, by przez miliony lat całkowicie zmieniać kształt obu ciał.

Kosmiczne śnieżki i zmiana orbity

Dlaczego to odkrycie z marca 2026 jest tak ważne? Okazuje się, że DART nie tylko zmienił orbitę Dimorphosa wokół Didymosa, ale wpłynął na orbitę całego układu wokół Słońca. Analiza trajektorii pyłu i odłamków (tytułowych śnieżek) wyrzuconych po uderzeniu wykazała, że pęd przekazany układowi był większy, niż wynikałoby to z samego uderzenia metalowej sondy.

Dodatkową siłę napędową dał efekt odrzutu wyrzuconej materii. To kluczowa informacja dla obrony planetarnej. Jeśli kiedykolwiek będziemy musieli zboczyć z kursu groźną planetoidę, musimy brać pod uwagę nie tylko wagę naszego impaktora, ale też to, jak bardzo luźna jest struktura celu. Dimorphos okazał się być raczej stosem gruzu (ang. rubble pile) niż litą skałą, co sprawia, że reaguje na uderzenia znacznie gwałtowniej.

Co to oznacza dla przyszłych misji?

Wyniki te stanowią fundament pod misję Hera (ESA), która właśnie wykonuje kluczowe manewry w głębokiej przestrzeni kosmicznej i dotrze do układu Didymosa w grudniu tego roku. Hera ma za zadanie zbadać krater uderzeniowy pozostawiony przez DART, ale teraz naukowcy spodziewają się zobaczyć coś więcej: ślady świeżych przemieszczeń materii wywołanych tymi powolnymi, naturalnymi procesami wymiany gruzu.

Zrozumienie, jak planetoidy rzucają w siebie kamieniami, pozwala nam lepiej przewidywać ewolucję małych ciał w Układzie Słonecznym i skuteczniej projektować przyszłe systemy ochrony Ziemi przed zagrożeniami z kosmosu.

Źródła

• Główne źródło: The influence of realistic 3D mantle viscosity on Antarctica’s contribution to future global sea levels
• Kontekst: New NASA DART Mission Data Reveals that Asteroids Throw ‘Cosmic Snowballs’ at Each Other – informacje o zbliżającym się spotkaniu sondy z asteroidą (listopad 2026)

Opracowanie: Agnieszka Nowak