Juice minęła Ziemię i nabrała rozpędu. Sonda ESA ruszyła dalej w stronę Jowisza

Europejska sonda Juice minęła 28 września 2026 roku Ziemię w odległości 8640 km i dzięki jej grawitacji zmieniła kurs. Manewr był kolejnym krokiem w drodze do lodowych księżyców Jowisza, a przy okazji sonda sfotografowała naszą planetę.

Ziemia sfotografowana przez kamerę monitorującą JMC1 sondy Juice 28 września 2026 roku o 13:58 CEST, gdy sonda oddalała się po największym zbliżeniu. Widać Afrykę i Madagaskar.
Źródło: ESA/Juice/JMC, obróbka: Simeon Schmauß

Po co sonda wraca na Ziemię

Juice (Jupiter Icy Moons Explorer, czyli Eksplorator Lodowych Księżyców Jowisza) wystartowała w 2023 roku i ma dotrzeć do Jowisza w 2031 roku. Nie leci tam jednak prosto, bo rakieta nie jest w stanie nadać jej wystarczającej energii. Zamiast tego sonda korzysta z asyst grawitacyjnych, czyli przelotów blisko planet. Zmieniają one jej prędkość względem Słońca i kierunek lotu bez zużywania paliwa, bo energię sonda czerpie z ruchu planety.

Przelot z 28 września był trzecim takim manewrem. Wcześniej, w sierpniu 2024 roku, Juice jako pierwsza sonda w historii przeleciała kolejno obok Księżyca i Ziemi, a w 2025 roku minęła Wenus. Według założeń ESA obecny manewr miał odchylić jej tor o około 20 stopni i zwiększyć prędkość o około 3,5 km/s. Kolejne spotkanie z Ziemią zaplanowano na styczeń 2029 roku. Będzie to ostatni przelot, po którym sonda znajdzie się na torze prowadzącym do Jowisza.

Przelot w cieniu Ziemi

Największe zbliżenie nastąpiło nad Oceanem Indyjskim o 13:45 czasu środkowoeuropejskiego letniego. Tuż wcześniej, od 21:24 w niedzielę 27 września do 06:03 w poniedziałek rano, Juice znajdowała się w cieniu Ziemi. Kontrolerzy lotu byli przygotowani na wykonanie o 08:00 w poniedziałek awaryjnego manewru korekcyjnego, gdyby wykryto krytyczny błąd nawigacyjny lub ryzyko kolizji z innym satelitą.

Jeszcze przed przelotem Claire Vallat, główna naukowczyni misji, zapowiadała, że będzie on operacyjnie znacznie prostszy niż ten z 2024 roku, kiedy po minięciu Księżyca już następnego dnia sonda mijała Ziemię.

Ziemia w kadrze

Tuż po największym zbliżeniu, o 13:58, kamera monitorująca JMC1 zrobiła zdjęcie Ziemi. Widać na nim większą część Afryki i Madagaskar, a nad Zatoką Adeńską ledwie dostrzegalne są Jemen i Oman.

Kamery monitorujące zbudowano do obserwacji wysięgników i anten sondy, zwłaszcza w trudnym okresie ich rozkładania po starcie. Nie są to instrumenty naukowe, a ich obrazy mają tylko 1024 × 1024 piksele. ESA udostępniła zdjęcie po lekkiej obróbce, którą wykonał Simeon Schmauß. Przy obróbce zsumowano po dwa kadry o różnej ekspozycji, aby uwydatnić szczegóły w cieniach. Obrazy o wysokiej rozdzielczości ma dostarczać kamera naukowa JANUS, która pracuje podczas przelotów obok Ziemi, Księżyca i Wenus, a w 2031 roku zacznie obserwować Jowisza i jego księżyce.

Poligon doświadczalny

Przelot posłużył także do pracy naukowej. Zgodnie z planem ESA od 23 września do 3 października dane o Ziemi i Księżycu zbierało dziesięć instrumentów naukowych sondy. Przez kilka dni Juice znajdowała się też w ogonie magnetosfery Ziemi, czyli wydłużonym obszarze po stronie odwróconej od Słońca, w którym pole magnetyczne planety oddziałuje z wiatrem słonecznym. Wyniki naukowe są dopiero przed nami: zespoły badawcze spodziewają się niedługo opublikować pierwsze obrazy z kamery JANUS i dane spektralne.

Równolegle ESA zapowiadała test nowego sposobu nawigacji. Kamera nawigacyjna sondy, która w systemie Jowisza ma pomagać w manewrowaniu wokół księżyców, miała zostać skierowana na horyzont Księżyca. Zdjęcia posłużą do sprawdzenia techniki, która ma poprawić dokładność nawigacji optycznej, czyli wyznaczania położenia sondy na podstawie obrazów.

Co dalej

Przelot był sprawdzianem przed znacznie trudniejszymi zadaniami. W układzie Jowisza Juice ma wykonać serię bliskich przelotów obok Ganimedesa, Europy i Kallisto, lodowych księżyców, pod których powierzchnią mogą kryć się oceany ciekłej wody. Sonda ma ocenić, czy panują tam warunki sprzyjające życiu.

Do celu zostało jeszcze kilka lat. Po przelocie obok Ziemi w styczniu 2029 roku Juice znajdzie się na torze prowadzącym wprost do Jowisza.

Źródła

GŁÓWNE: