Hubble znajduje jedną z najciemniejszych znanych galaktyk
Galaktyka widmo w gromadzie w Perseuszu
Astronomowie zidentyfikowali niezwykłą galaktykę, która niemal w całości składa się z ciemnej materii i ma tylko garstkę gwiazd. Obiekt nazwano Candidate Dark Galaxy‑2 (CDG‑2), a znajduje się on w gromadzie Perseusza, około 300 milionów lat świetlnych od Ziemi. W przeciwieństwie do typowych galaktyk, CDG‑2 świeci zaledwie jak kilka milionów Słońc – to ekstremalnie mało jak na całą galaktykę. Szacunki wskazują, że aż około 99% jej masy stanowi ciemna materia.
Źródło: NASA/ESA/Euclid/NAOJ Subaru/D. Li, obróbka: J. DePasquale (STScI)
Takie obiekty są kluczowe dla badań niewidzialnej ciemnej materii, która nie świeci, ale ujawnia się poprzez grawitację. CDG‑2 jest obecnie jednym z najsilniejszych kandydatów na prawie ciemną galaktykę.
Jak znaleźć galaktykę, której prawie nie widać
CDG‑2 jest tak słaba, że nie rzuca się w oczy na standardowych zdjęciach. Zespół Dayi Li z Uniwersytetu w Toronto szukał więc nie samej galaktyki, lecz jej lamp kontrolnych – gromad kulistych. To gęste, kuliste skupiska setek tysięcy starych gwiazd, zwykle związane grawitacyjnie z galaktykami.
Analiza archiwalnych obrazów Hubble’a z okolic gromady w Perseuszu ujawniła cztery gromady kuliste leżące bardzo blisko siebie na niebie. Takie zgromadzenie jest statystycznie mało prawdopodobne przypadkowo, więc zasugerowało obecność prawie niewidocznej galaktyki.
Aby to potwierdzić, wykorzystano dane z trzech obserwatoriów: Hubble’a, teleskopu kosmicznego Euclid oraz teleskopu Subaru. Po połączeniu i obróbce obrazów wykryto rozmytą, niezwykle słabą poświatę otaczającą gromady – światło samej galaktyki CDG‑2.
Co wiemy o CDG‑2
Jasność CDG‑2 odpowiada populacji zaledwie około 6 milionów gwiazd podobnych do Słońca, podczas gdy Droga Mleczna ma setki miliardów gwiazd. Jednocześnie z liczby gromad kulistych wynika, że całkowita masa galaktyki musi być wielokrotnie większa, co oznacza dominację ciemnej materii – nawet ponad 99,9% masy.
CDG‑2 ma tylko cztery gromady kuliste, ale odpowiadają one aż około 16% całego widocznego światła galaktyki. Sugeruje to, że większość gwiazd powstała wcześnie, w bardzo gęstych skupiskach, a później proces formowania gwiazd został gwałtownie zahamowany.
Ponieważ CDG‑2 znajduje się w gromadzie w Perseuszu, naukowcy podejrzewają, że gaz – paliwo do tworzenia gwiazd – został z niej wyrwany przez oddziaływania z innymi galaktykami i gorącym gazem w gromadzie. Pozostały tylko najgęstsze obiekty i potężne halo ciemnej materii, które wszystko spaja.
Nowe laboratorium ciemnej materii
CDG‑2 jest idealnym laboratorium do badań ciemnej materii: zwykłej materii jest tu bardzo mało, więc jej wpływ na dynamikę galaktyki jest ograniczony. Liczba i rozmieszczenie gromad kulistych oraz słabej poświaty gwiazd pozwalają testować modele rozkładu ciemnej materii i scenariusze formowania galaktyk.
Odkrycie CDG‑2 pokazuje też, jak ważne stają się duże archiwa obserwacyjne i metody uczenia maszynowego. W nadchodzących latach teleskopy takie jak Kosmiczny Teleskop Roman, Obserwatorium Very Rubin czy Euclid mogą ujawnić całą populację podobnych, niemal niewidzialnych galaktyk‑widm.
Główne źródła naukowe
- Główne źródło:
NASA, NASA’s Hubble Identifies One of Darkest Known Galaxies, 17.02.2026, - ESA, Hubble identifies one of darkest known galaxies (heic2605), 18.02.2026,
- D. Li et al., Candidate Dark Galaxy‑2: Validation and Analysis of an Almost Dark Galaxy in the Perseus Cluster, ApJ Letters (2025), arXiv:2506.15644.adsabs.
Opracowanie: Agnieszka Nowak
