Kosmiczne zaćmienie: Niewidoczny towarzysz powodem rzadkiego osłabienia młodej gwiazdy
W najnowszej analizie opublikowanej na łamach Monthly Notices of the Royal Astronomical Society, zespół astronomów przedstawił rozwiązanie zagadki nagłego i głębokiego spadku jasności młodej gwiazdy zaobserwowanej przez misję Gaia. Wszystko wskazuje na to, że za tym rzadkim zjawiskiem stoi masywny, niewidoczny obiekt – prawdopodobnie planeta olbrzym lub brązowy karzeł – otoczony ogromnym systemem pierścieni.
Tajemnicze zniknięcie światła
Badany obiekt to młody obiekt gwiazdowy (YSO), który znajduje się w fazie intensywnego formowania. W 2021 roku instrumenty zarejestrowały trwający kilkadziesiąt dni, gwałtowny spadek jego jasności. Początkowo sądzono, że to typowa aktywność dysku pyłowego otaczającego gwiazdę, jednak profil tego zaćmienia był zbyt regularny i specyficzny, by można go było wyjaśnić w ten sposób.
Naukowcy z University of Warwick, analizując dane, doszli do wniosku, że gwiazda ASASSN-24fw została przesłonięta przez obiekt przechodzący na jej tle (tranzytujący). Sam towarzysz pozostaje niewidoczny, ale posiada strukturę, która zablokowała znaczną część światła gwiazdy macierzystej.
Planeta z pierścieniami czy brązowy karzeł?
Głównym podejrzanym jest masywny towarzysz – może to być planeta olbrzym lub brązowy karzeł. Kluczowym odkryciem jest fakt, że obiekt ten musi posiadać własny, rozległy układ pierścieni lub dysk okołoplanetarny. To właśnie ta struktura, a nie sama planeta, odpowiada za tak głębokie i długotrwałe osłabienie blasku obiektu.
Jeśli potwierdzi się, że przesłaniającym gwiazdę jest planeta, mielibyśmy do czynienia z niezwykle rzadkim przypadkiem wykrycia egzoplanety poprzez jej układ pierścieni. Alternatywne wyjaśnienie mówi o brązowym karle – nieudanej gwieździe, która jest wystarczająco masywna, by utrzymać wokół siebie gęsty dysk materii.
Wgląd w narodziny układów planetarnych
Odkrycie opisane przez Royal Astronomical Society pozwala astronomom zajrzeć w głąb procesów kształtujących młode układy planetarne. Takie zjawiska zakryciowe dają unikalną szansę na zbadanie obiektów, których nie da się dostrzec bezpośrednio przy użyciu obecnych teleskopów.
To tak, jakbyśmy widzieli narodziny systemu księżyców wokół nowej planety – sugerują autorzy badań. Wyniki te rzucają nowe światło na to, jak powszechne mogą być podobne układy z pierścieniami w naszej Galaktyce, oraz jak duży wpływ na jasność młodych gwiazd mają ich niewidoczni towarzysze.
Źródła informacji:
- Royal Astronomical Society (RAS): Unseen planet or brown dwarf may have hidden rare fading star
- Monthly Notices of the Royal Astronomical Society (MNRAS): The long-duration occultation of the young stellar object by a ringed companion.
Opracowanie: Agnieszka Nowak
