Międzynarodowy zespół astrofizyków dokonał fundamentalnego odkrycia, które wypełnia lukę w naszej wiedzy o tym, jak powstają składniki niezbędne do życia. W obłoku molekularnym w pobliżu centrum naszej Galaktyki zidentyfikowano 2,5-cykloheksadien-1-tion (C₆H₆S). To pierwszy raz, gdy w przestrzeni międzygwiazdowej wykryto tak złożony, pierścieniowy związek siarki.
Siarka jest pierwiastkiem kluczowym dla biologii ziemskiej – bez niej nie istniałyby fundamentalne białka i enzymy. Jednak do tej pory astronomowie znajdowali w kosmosie jedynie proste, krótkie łańcuchy siarkowe. Najnowsze odkrycie, opublikowane w styczniu 2026 roku na łamach prestiżowego Nature Astronomy, zmienia ten obraz, dowodząc, że skomplikowana chemia organiczna zachodzi w kosmosie znacznie wcześniej i intensywniej, niż sądziliśmy.
Rekordzista z obłoku G+0.693
Odkryta cząsteczka to prawdziwy gigant w skali astrochemii. Składa się z 13 atomów ułożonych w stabilny pierścień węglowy z dołączonym atomem siarki. Obiekt został namierzony w obłoku molekularnym o technicznym oznaczeniu G+0.693–0.027, znajdującym się około 27 000 lat świetlnych od Ziemi, w kierunku centrum Galaktyki.
To pierwsza jednoznaczna detekcja złożonego, pierścieniowego związku siarki w ośrodku międzygwiazdowym – podkreśla dr Mitsunori Araki z Instytutu Fizyki Pozaziemskiej Maxa Plancka (MPE), główny autor badania.
Dlaczego to takie ważne? Obłok G+0.693 nie jest miejscem, gdzie rodzą się już planety. To wylęgarnia materii przed powstaniem gwiazd. Znalezienie tam tak zaawansowanej struktury oznacza, że chemiczne cegiełki życia są gotowe na długo przed tym, zanim uformuje się jakikolwiek układ planetarny.
Śledztwo w laboratorium i w kosmosie
Sukces ten nie byłby możliwy bez połączenia obserwacji radiowych z precyzyjnymi eksperymentami na Ziemi. Zespół naukowców najpierw musiał stworzyć poszukiwaną cząsteczkę w laboratorium w Monachium.
Podczas eksperymentu poddano działaniu wyładowań elektrycznych cuchnącą ciecz zwaną tiofenolem. W ten sposób uzyskano poszukiwany związek i zmierzono jego unikalny odcisk palca – częstotliwość, na jakiej rotująca cząsteczka emituje fale radiowe. Mając ten wzorzec, badacze przeszukali dane zebrane przez potężne radioteleskopy w Hiszpanii (IRAM 30m i Yebes 40m). Sygnał z kosmosu idealnie pasował do wzorca laboratoryjnego.
Brakujące ogniwo ewolucji chemicznej
Odkrycie 2,5-cykloheksadien-1-tionu rozwiązuje zagadkę tzw. brakującego siarkowego ogniwa. Naukowcy od dawna wiedzieli, że siarka występuje w prostych gazach międzygwiazdowych oraz w bardzo złożonych związkach organicznych znajdowanych w kometach i meteorytach (które spadły na Ziemię). Brakowało jednak elementu pośredniego.
Nowo odkryta cząsteczka jest właśnie tym pomostem. – Nasze wyniki pokazują, że molekuły strukturalnie podobne do tych w kometach istnieją już w młodych obłokach molekularnych – tłumaczy dr Valerio Lattanzi, współautor odkrycia.
Oznacza to, że materia, z której uformował się Układ Słoneczny (i my sami), była chemicznie wzbogacona w złożone związki siarki już na samym początku. Kosmos, jak się okazuje, jest znacznie bardziej gościnnym miejscem dla chemii życia, niż wskazywały na to podręczniki z początku XXI wieku.
Źródła:
- Max Planck Institute for Extraterrestrial Physics (MPE) – „New insights into the origins of the chemistry of life”,
- Nature Astronomy – „Sulfur-bearing cyclic hydrocarbons in space” (Araki et al., 2026),
- Centro de Astrobiología (CAB) – Dane z teleskopów IRAM 30m i Yebes 40m.
Opracowanie: Agnieszka Nowak
