Niemożliwe staje się faktem: Woda na marsjańskim równiku
Przez dekady naukowcy byli przekonani, że formowanie się szronu w rejonie równika Marsa jest niemożliwe. Panuje tam silne nasłonecznienie, a atmosfera jest tak rzadka, że woda powinna natychmiast sublimować (zamieniać się w parę). Jednak najnowsze dane z sondy ExoMars Trace Gas Orbiter (TGO), opublikowane w prestiżowym Nature Geoscience, obalają ten dogmat. Na szczytach gigantycznych wulkanów w regionie Tharsis – w tym na słynnym Olympus Mons – zaobserwowano cykliczne pojawianie się lodu wodnego.
Śnieżny poranek na Olympus Mons
Odkrycie dotyczy wierzchołków wulkanów Olympus, Arsia i Ascraeus Mons oraz Ceraunius Tholus. Są to góry tak wysokie (Olympus Mons jest prawie trzy razy wyższy od Mount Everestu), że ich szczyty przebijają znaczną część marsjańskiej atmosfery.
Instrumenty sondy TGO zarejestrowały cienką warstwę szronu, która pojawia się o wschodzie słońca i znika kilka godzin później.
- Grubość: Szron jest niezwykle cienki – ma grubość zaledwie jednej setnej milimetra (mniej więcej tyle, co ludzki włos).
- Skala: Mimo niewielkiej grubości, pokrywa on ogromną powierzchnię. Ilość wody, która codziennie wymienia się między powierzchnią a atmosferą w tym procesie, szacowana jest na 150 000 ton. To równowartość 60 basenów olimpijskich, które codziennie parują i zamarzają na nowo.
Tajemnica mikroklimatu kalder
Jak to możliwe, że lód przetrwał w tak niesprzyjających warunkach? Kluczem okazała się unikalna topografia. Wnętrza kalder wulkanicznych (ogromnych zagłębień na szczytach) tworzą specyficzny mikroklimat. Powietrze cyrkuluje tam w taki sposób, że wilgoć z dołu jest wypychana ku górze, gdzie skrapla się i zamarza w chłodnym cieniu ścian krateru, zanim słońce zdąży ją ogrzać.
Nowe zasoby dla przyszłych misji?
Odkrycie to ma kolosalne znaczenie dla planowania przyszłej eksploracji Marsa. Do tej pory sądziliśmy, że woda (w formie lodu) jest dostępna niemal wyłącznie w okolicach biegunów. Potwierdzenie istnienia aktywnego cyklu wodnego na równiku – w regionie, który jest najłatwiej dostępny dla lądowników – sugeruje, że woda może być bardziej powszechna i mobilna, niż przypuszczaliśmy. Choć zeskrobanie szronu z wulkanu byłoby trudne, zrozumienie mechanizmu jego powstawania może wskazać nam miejsca, gdzie lód gromadzi się w większych ilościach pod powierzchnią.
Źródła informacji:
- ESA – „Frosty volcanoes discovered in Mars’s tropics”.
- Nature Geoscience – „Diurnal water frost cycle over the Tharsis volcanoes”.
- Brown University Research News – „Water ice detected on Mars’ high volcanoes”.
Opracowanie: Agnieszka Nowak
