Dziś, 19 grudnia 2025 roku, oczy astronomów na całym świecie zwrócone są w stronę obiektu 3I/ATLAS. To zaledwie trzeci w historii (po 'Oumuamua i komecie Borisov) potwierdzony przybysz spoza naszego Układu Słonecznego, który właśnie teraz znajduje się w najmniejszej odległości od naszej planety.
Kosmiczny rekordzista i jego trajektoria
Kometa 3I/ATLAS (znana również jako C/2025 N1) mija Ziemię w bezpiecznej odległości około 270 milionów kilometrów (1,8 jednostki astronomicznej). Choć to dystans blisko 700-krotnie większy niż odległość do Księżyca, dla naukowców to rzut beretem, pozwalający na precyzyjne badania składu chemicznego materii z innego układu gwiazdowego.
Obiekt ten porusza się z zawrotną prędkością około 231 000 km/h względem Słońca, co czyni go jednym z najszybszych gości, jakich kiedykolwiek odnotowano w naszych rejonach kosmosu. Jego hiperboliczna orbita nie pozostawia złudzeń: ATLAS tylko nas odwiedza i wkrótce na zawsze opuści Układ Słoneczny, kierując się w stronę przestrzeni międzygwiezdnej.
Co wiemy o budowie ATLAS-a?
Dzięki danym z teleskopów NASA, ESA oraz obserwatorium na Hawajach, wiemy, że 3I/ATLAS to aktywna kometa o jądrze szacowanym na nawet 20 kilometrów szerokości. W ostatnich tygodniach, gdy obiekt zbliżył się do Słońca, zaobserwowano intensywną sublimację lodu, która utworzyła wyraźną komę i dwa warkocze: pyłowy oraz jonowy.
Najnowsze badania publikowane na łamach arXiv i AAS Research Notes wskazują na interesujące zjawisko: tzw. chybotliwy dżet. Jest to strumień pyłu i gazu wyrzucany z jądra komety, który powoduje delikatne, niegrawitacyjne przyspieszenie obiektu, zmieniając minimalnie jego kurs.
Dlaczego ta wizyta jest tak ważna?
Każdy obiekt międzygwiazdowy to dla nas kapsuła czasu z innego świata. Badania spektroskopowe przeprowadzone przez misję MAVEN (krążącą wokół Marsa) oraz Kosmiczny Teleskop Jamesa Webba ujawniły obecność cyjanku (CN) oraz śladowych ilości niklu i żelaza w gazach komety. Porównanie tych wyników z naszymi rodzimymi kometami pozwala zrozumieć, czy procesy formowania planet w innych galaktykach przebiegają podobnie jak u nas.
Jak obserwować kometę?
Niestety, 3I/ATLAS jest zbyt słaba, by zobaczyć ją nieuzbrojonym okiem czy nawet przez amatorską lornetkę. Do jej dostrzeżenia wymagane są potężne instrumenty profesjonalne. Dla pasjonatów astronomii przygotowano jednak liczne transmisje na żywo, m.in. w ramach projektu Virtual Telescope Project, który śledzi przelot w czasie rzeczywistym.
Po dzisiejszym zbliżeniu do Ziemi, kometa skieruje się w stronę Jowisza, obok którego przemknie w marcu 2026 roku, by ostatecznie zniknąć w mrokach głębokiego kosmosu.
Źródła:
- ESA – Comet 3I/ATLAS frequently asked questions
- NASA/JPL – What’s Up: December 2025 Skywatching Tips
- Space.com – Interstellar comet 3I/ATLAS makes its closest approach to Earth today
- arXiv:2512.09020 – Spectrophotometric Blue-Sensitive Spectral Time Series of 3I/ATLAS
Opracowanie: Agnieszka Nowak
